Powered by Jasper Roberts - Blog

14:18 22.05.2017
"ქალი, რომელიც თავის თავზე ერთხელ განიცდის ძალადობას და ამას შეეგუება, დეგრადირებული ელემენტია"- ლალი მოროშკინა

/თეონა ცუცქირიძე/


რა ეტაპზეა ამჟამად ქართული ჟურნალისტიკა, რამდენად დადებითი შედეგის მომტანია ქვეყნისთვის საკონსტიტუციო ცვლილებები, უნდა გაწყვიტოს თუ არა საქართველომ რუსეთთან თანამშრომლობა, როგორ უნდა აღმოიფვხრას ქალთა მიმართ ძალადობა - ამ და ქვეყანაში მიმდინარე სხვა პოლიტიკურ პროცესებზე სასაუბროდ, „ჯორჯიან თაიმსი“ პროფესორს, PR ტექნოლოგსა და პოლიტიკური რეალითი შოუ - „ფაბრიკას“ წამყვანს, - ლალი მოროშკინას ესაუბრა. 


მოროშკინა ცხოვრებისეული გამოცდილებიდან გამომდინარე მიიჩნევს, რომ რევოლუცია, ომი და ქვეყანაში არსებული რთული მდგომარეობა აყალიბებს პროფესიონალ ჟურნალისტებს.  მისი აზრით, ჯერ-ჯერობით ახალ თაობაში არ ჩანან ისეთი კადრები, რომლებიც, წინამორბედებს „მიკროფონს გამოგლეჯენ“. 


PR ტექნოლოგმა, ამასთანავე, ქალთა მიმართ ძალადობის აღმოფხვრის მეთოდებზეც ისაუბრა და განმარტა, რომ მოძალადეებს შორის, ყველაზე მეტი პოლიციელები არიან. მოროშკინა მიიჩნევს, რომ ძლიერმა არასამთავრობოებმა აუცილებლად უნდა შექმნან თავშესაფრები, სადაც, დისკრიმინირებულ ქალებს ცხოვრების საშუალება მიეცემათ. მისივე განცხადებით, როდესაც ქალი მარტო იბრძვის -  „ეს ციხის კარისკენ პირდაპირი გზაა“.




როგორ გაჩნდა თქვენი ახალი გადაცემის შექმნის იდეა? 


- ეს იყო ტელეკომპანია „იბერიის“ შემოთავაზება. უნდა დავრბუნებულიყავი ტელესივრცეში, რაც  ჩემთვის საკმაოდ რთული გადაწყვეტილება იყო, იქიდან გამომდინარე, რომ თუ ბრუნდები  15 წლის მერე - კარგი პროდუქტით უნდა დაბრუნდე. როდესაც „ვესტნიკიდან“ წამოვედი, მაშინ ვთქვი, რომ  ტელევიზიაში აღარ დავბრუნდებოდი. შესაძლოა, მაშინ არ მათქმევინეს სათქმელი, ან - არასაკმარისად ვიბრძოლე. სამაგიეროდ, შემდეგი 15 წელი ბრძოლაში გავატარე და გამოვიბრძმედე. ამ 15 წლის განმავლობაში საზოგადოებას დავუახლოვდი. შესაბამისად, ძალიან კარგად ვიცი მათი ყველა პრობლემა, ისიც ვიცი, რა მოსწონთ და რა - არა ტელესივრცეში. მეც, როგორც რიგით მაყურებელს,  ჩამომიყალიბდა ჩემი აზრი. მივხვდი, რომ  ადამიანებს მოენატრათ ადამიანურ  ენაზე გამოცხადებული ამბავი. როდესაც ისინი ჩართავენ ტელევიზორს, ძალიან მარტივად უნდა მიიღონ ინფორმაცია ყველაფერზე, რაც კი  ქვეყანაში ხდება. 


მივიღეთ გადაწყვეტილება, რომ ყოფილიყო „რეალითი შოუს“ ფორმატი, სადაც არ მკარნახობს პროდიუსერი, არ მაქვს დაწერილი ტექსტი და არც სუფლიორის დახმარება მჭირდება. გადაცემაში ნახავთ მონოლოგს, რომელიც აბსოლუტურად იმ მომნენტშია ნაფიქრი. სწორედ ამიტომ არის ეს გადაცემა ცოცხალი და საინტერესო. გადაცემას დავარქვით „ფაბრიკა“ , იმიტომ, რომ იქმნება ახალი ტელეპროდუქტი, მით უმეტეს, ჩვენი ტელესივრცე არ არის მიჩვეული ასეთი ტიპის გადაცემებს. თუმცა, აშშ-ში და  ევროპაში ნამდვილად ვხვდებით ასეთებს, სადაც, ადამიანურ ენაზე გადმოსცემენ საინფორმაციო ამბავს. როდესაც პოლიტიკოსი მოგყავს და „უჰალსტუხოდ“ ესაუბრები პოლიტიკურ თემებზე, ის ბევრად კარგად ისხნება, როგორც რესპოდენტი... ამასობაში, შესაძოლა შეთავაზო ყავა, ან, უბრალოდ, მოქსოვო... აბსოლუტურად სახლის სიტუაციაა. ძალიან დიდი სურვილი გვაქვს, რომ იმ ადამიანებმა, რომლებიც ქალაქიდან მოშორებით ცხოვრობენ, სურვილის შემთხვევაში, მიიღონ განსჯაში მონაწილეობა. 


კარგი ფაქტია ისიც, რომ გამოჩნდა გადაცემის საინტერესო თანაწამყვანი - ირაკლი კუკავა. არ ვიცი რაში ტრანსოფრმირდება ის 1-2 თვის მერე, არ ვიცით  ზოგადად, „ფაბრიკის“ მიერ „წარმოებული“ რა პროდუქტი დაიდება. რასაკვირველია, ირაკლი თავის რეგიონს გაპიარებული დაუბრუნდება და ყველას ეცოდინება, რომ ის არის ნიჭიერი ადამიანი და გზა ხსნილი აქვს. ეს კი უკვე ჩვენი ნაწარმი იქნება, რაც ძალიან სასიხარულოა.


შესაძლოა, მე როგორც ჟურნალისტი, ბოლომდე ობიექტური  არ ვიყო ამ ფორმატში. ვგულისხმობ იმას, რომ მე  წინა რეჟიმს ვებრძოდი და ახლა რომ  დავუძახო გადაცემაში რომელიმე ნაციონალური მოძრაობის წევრს, კულტურულად ვეფერო და მწვანე შუქი ავუნთო - ამას ნამდვილად ვერ შევძლებ. ეს არის ჩემი საავტორო გადაცემა და შესაბამისად,  ასეთი დამოკიდებულება მაქვს. საბოლოოდ, კი გამოდის ისე, რომ სუბიექტურობისა და ობიექტურობის ზღვარზე გავდივართ.



თქვენი აზრით, ამჯერად რა ეტაპზეა ქართული ჟურნალისტიკა? 

 

- მე ყველაზე კარგად ვიცი ეს საკითხი, იმიტომ, რომ პრაქტიკულად ყველა უნივერსიტეტში ვასწავლი ჟურნალისტიკას. ვფიქრობ, ძალიან რთული პერიოდია, რადგან ჩემი თაობის ადამიანები კვლავაც წამყვანები ვართ.

ეს ნიშნავს, რომ ახალი თაობა რა გაიზარდა. 40 წელი აღარ არის ის ასაკი, რომ ისევ მიკროფონით ირბინო ქუჩაში. სამწუხაროდ, ჩვენ თავადაც გვიწევს ამის კეთება, იმიტომ, რომ არ წამოვიდა ის თაობა, რომლიც, გამოგვგვლეჯს ამ მიკროფონს. მე მინდა ვიხილო თუნცადაც ჩემს გადაცემაში, ახალგზარდა, რომელსაც არ სჭირდება დაწერილი ფურცლები და რომელიც სხარტად, ლამაზად ჩამომიყალიბებს დღვეანდელ პოლიტიკურ თუ სოციალურ მდგომარეობას. 

ჩვენ თაობას  არავინ  ზრდიდა. ქუჩა-ქუჩა ვიზრდებოდით, იმიტომ, რომ ჟურნალისტიკა არ კეთდება კაბინეტებსა და აუდიტორიებში, - ის ქუჩაში კეთდება. როგორც ჩანს, ის ე.წ „დრაივი“, რაც გვქონდა, აღარ აქვთ.  ჩვენ ალბათ რევოლუციური სიტუაცია და ომები დაგვეხმარა. ახლანდელ ჟურნალისტებს კი კომფორტი აქვთ და კომფორტი არ აყალიბებს  ჟურნალისტებად. 

სატელევიზიო პროდუქტის კრიტიკა ადვილია, ძალიან რთულია, როდესაც კამერა ირთვება, შენ იცი, რომ პირდაპირ ეთერში ხარ, იცი, რომ საზოგადოება გელოდება და რაღაც ისეთი არ უნდა თქვა, რაც უხერხულობაში ჩაგაგდებს, ძალიან დიდი პასუხისმგებლობაა, მით უმეტეს, პოლიტიკური გადაცემის წაყვანა. ახალ  ჟურნალისტებს რთული პირობების შექმნა უნდათ და სწორედ ამ რთულ პირობებში იბადება ჟურნალისტიკა.




რას ურჩევდით ახლადდამწყებ ჟურნალისტებს? 


- მათ აუცილებლად უნდა იფიქრონ პარალელურ პროფესიაზე. იქიდან გამომდინარე, რომ ჟურნალისტიკა არ არის მხოლოდ ჟურნალისტიკა. ეს პროფესია მოითხოვს სხარტ გონებას, ფილოლოგიას, ლიტერატურასთან ახლოს ყოფნას. მხოლოდ იმაზე ფიქრი, -მიკროფონს ხელში დავიჭერ, ეკრანზე გამოვჩნდები და პოპულარული გავხდები, - იქვე კლავს ჟურნალისტს. მეორე, მესამე პროფესიის შეძენა აუცილებელია. ჟურნალისტი მაშინ არის საინტერესო, როდესაც მის მხრებს უკან არის პოლიტოლოგია, ფილოლოგია და სხვა სპეციალობები.




რომელი პოლიტიკური პარტია მიგაჩნიათ კონკურენტუნარიანად?


- ვფიქრობ, დავით უსუფაშვილის პარტია ძალიან საინტერესო იქნება, იქიდან გამომდინარე, რომ უსუფაშვილი თვითონ არის საინტერესო პოლიტიკოსი და პიროვნება. ვთვლი, რომ ჩვენი პარლამენტარიზმის ისტორიაში ის ერთ-ერთი საუკეთესო პარლამენტის თავმჯდომარე იყო. ამის გარდა, „პატრიოტთა ალიანსი“ მცირე რაოდენობით მაინც ახერხებს თავისი ფონის შექმნას პარლამენტში. ირმა ინაშვილმა მოახერხა შეექმნა ისეთი ნიშა, რომელსაც ვერავინ შეავსებს, ეს არის ქალი პოლიტიკოსი, რომელიც არ წყვეტს ადამიანებზე ზრუნვასა და ურთიერობას მას მერე, რაც  დეპუტატი გახდა. ჩვენ ვხედავთ, რომ მან არ დაიჭირა კონფორმისტული პოზიცია და დღესაც ხმალი უჭირავს. კონსტრუქციის დრო ჯერ არ არის ჩვენს პოლიტიკურ სფეროში. კოჰაბიტაციამ მიგვიყვანა ნაციონალური მოძრაობის საბოლოო გამარგინალებამდე. ისინი არ დაისაჯნენ და ძალიან ბევრის უფლებას აძლევენ საკუთარ თავს, ყველაფერს თავისი სახელი უნდა დაერქვას...





ქალთა მიმართ ძალადობის აღმოფხვრისთვის რა ქმედითი ნაბიჯები უნდა გადაიდგას? (შესაბამისი განათლების მიცემისა და საზოგადოებრივი თვითშეგნების ამაღლების გარდა)


- მე სულ ვამბობ, რომ ქალი, რომელიც თავის თავზე ერთხელ განიცდის ძალადობას და ამას შეეგუება, დეგრადირებული ელემენტია. არ შეიძლება, რომ მათრახი ორჯერ დაირტყა. არავინ არ მითხრას, რომ ამ მხრივ გამოუვალი მდგომარეობაა. 

რეგიონებში ყოველი მესამე ქალი არის ძალადობის მსხვერპლი, დედაქალაქშიც მძიმე ვითარებაა. ჩვენს ქვეყანაში ქალთა უმეტესობა ყოფილა ძალადობის მსხვერპლი ჩემი ჩათვლით.  ყველაზე ცუდი ვარიანტია, როდესაც მარტო იწყებ საკუთარი გადარჩენისთვის ბრძლას, ეს არის  პირდაპირი გზა ციხის კარისკენ, იქიდან გამომდინარე, რომ ის ქალი პატიმრები, რომლებიც იხდიან სასჯელს, უმეტესობა ქმრებისა და საყვარლების განზრახ მკვლელობის გამო სხედან ციხეში. როდესაც ვესაუბრები მათ, საკმაოდ ადეკვატურები არიან.  ისინი ამბობენ, რომ ისე გამწარდნენ,   სამართლის აღსრულება ამ გზით გადაწყვიტეს, ძალიან მძიმე ზღვარს გავდივართ. ალბათ უფრო ქმედითუნარიანი უნდა იყოს პოლიცია, რომელიც ამ თემაზე არ იქილიკებს და ასევე, ვფიქრობ, საჭიროა პოლიციურ სტრუქტურაში ტრენინგების ჩატარება. აუცილებელია გამოვიდეთ იმ კლიშედან, რომ „კავკასიაში ვცხოვრობთ და ქალმა უნდა მოითმინოს“. მე  ამას ვეწინააღმდეგები და ყოველთვის მზად ვარ,  ქალების გვერდით დავუდგე.


ჩემთან, როგორც არასამთავრობოს ,,ძლიერი ქალი-ძლიერი სახელმწიფო”-ს ხელმძღვანელთან, ბევრჯერ მოსულან ასეთი ქალები, რომელთა მოძალადე ქმრების დიდი ნაწილი -  პოლიციელია. 


არასამთავრობო სექტორს,  გარდა იმისა, რომ მოუწოდოს ხალხს მეტი სიფხიზლისკენ, ევალება მოაწყოს აქციები, მაგრამ  მეტი არაფერი შეუძლია.  არასამთავრობოებმა უნდა  შექმნან ღამის გასათენებელი ადგილებიც.  ბევრი ქალი გვეკითხება, - სად წავიდეთო? უნდა იყოს ისეთი ადგილები, სადაც ქალებს შეეძლებათ კარგად იკვებონ, მიიღონ შხაპი და რაც მთავარია გაათენონ ღამე.  ეს კარგი გამოსავალი იქნებოდა, სოციალური პოლიტკა უდნა გამყარდეს, სოც. სამსახურები არსებობს, მაგრამ არა -ქმედითი. როდესაც მოძალადე კაცს ეცოდინება, რომ ეს ქალი ღამეს ქუჩაში არ გაათევს და მას სხვაგან თბილი საწოლი ელოდება, ეს გარკვეულწილად, მისთვის შემაკავებელი გარემოება იქნება.



საკონსტიტუციო ცვლილებებთან დაკავშირებით რა აზრის ხართ? რამდენად მოერგება საპარლამენტო სისტემა ჩვენს პოლიტიკურ კულტურას?


- პიროვნულად გიორგი მარგველაშვილზე არ ვსაუბრობ, ამ შემთხვევაში პრეზიდენტის ინსტიტუტზე ვისაუბრებ. თუ არანაირი ფუნქცია არ აქვს, თუ ბიუჯეტიდან თანხები უნდა დაიხარჯოს,  ვთვლი, რომ ზედმეტია ეს ინსტიტუტი და უნდა გადავიდეთ პარლამენტარიზმისკენ. ჩვენნაირი ქვეყნისთვის კარგი იქნებოდა, მონაკოსა და სხვა ქვეყნების მსგავსად, მეფე არსებობდეს, თუმცა, აქ ყველას ისე უვარდება თავში სავარძელში ყოფნა, რომ სათუოა, -  რას იზამს მეფე. საპარლამენტო სისტემა ყველაზე კარგი გადაწყვეიტლებაა, მაგრამ ესეც ხალხთან ურთიერთობით უნდა მოხდეს. მე არასდროს არ მახსოვს, რომ კონსტიტუციას კარდაკარ არჩევნდნენ, ეს წინ გადაგმული დიდი ნაბიჯია. პლებისციტი რომ ჩატარდეს, ნახევარზე მეტი იტყვის, რომ პრეზიდენტი არ სჭირდებათ. თუ მხოლოდ ლამაზ სასახლეში უნდა ცხოვრობდეს და მხოლოდ სამხიარულო და სამგლვიარო ტექსტებს უნდა წერდეს, ულოცავდეს ან უსამძიმრებდეს მოსახლეობას, მაშინ რა საჭიროა? ახლა უკვე პრემიერსა თუ პარლამენტის თავმდჯომარეზე ბევრი რაღაც გადმოდის და აქ მესამე ზედმეტია. 

საერთო ჯამში, მივიღეთ საოცარი პრეცენდენტი, როდესაც პრეზიდენტი ოპოზიციაშია,  არც ერთ ქვეყანაში არ მახსენდება ანალოგიური მაგალითი. ვფიქრობ, რომ ჩვენი პარლამენტი ნელ-ნელა დაიხვეწება , მით უმეტეს, როცა პარლამენტარიზმის ისტორია გვაქვს. ჩვენთან არც ერთი პრეზიდენტი არ არის ისე მოსული, რომ მისი წასვლა ან მოსვლა გაგვხარებოდა, იქნებ არ გამოგვიდის და შევეშვათ ამ ისნტიტუტს.

 



სამომავლო გეგმები


- რუსეთში ახლაც ვაპირებ წასვლას. ერთ-ერთ საინფორმაციო თოქ-შოუში ვღებულობ მონაწილეობას, ძალიან მინდა, რომ რუსეთში დავიმკვიდრო თავი, - როგორც ექსპერტი კავკასიის საკითხებში, რადგან ვთვლი, რომ ჩემი მონაწილეობით ბევრ რუსეთში მყოფ ადამიანს აზრს შევუცვლი. ვიტოვებ იმედს, რომ ოდესღაც აღდგება დიპლომატიური ურთიერთობები და ამ სარბიელზე საკუთარ თავსაც ვხედავ .  

რუსეთში ყოფნამ შემძინა ის, რომ გამოვუშვი ტრილოგია (მე, პრეზიდენტი და მსოფლიო ჩემპიონი), რომელიც საქართველოს ისტორიის ბოლო 30 წელს მოგვითხრობს.  მინდა რუსეთს გავაცნო, თუ როგორ გვტკიოდა აფხაზეთი, როგორ გვტკიოდა ოსეთი... ამაყი ვარ იმით, რომ წლების განმავლობაში ნოდარ დუმბაძის შემდეგ ჩემი წიგნი პირველია, რომელიც რუსეთში იყიდება. ვფიქრობ, ჩვენს შორის მუდმივი დიალოგის ფორმატი უნდა არსებობდეს.  ის ფაქტი, რომ ეკვროკავშირის მაღალჩინოსანი ჩაბრძანდა ოსეთში და ბიბილოვს მიულოცა გაპრეზიდენტება, არის ჩვენი ფიასკო დიპლომატიურ სარბიელზე, მსოფლიო პოლიტიკაში, ჟენევის ფორმატის სრული კრახი და ვფიქრობ, რომ ეს არის ევროკავშირის მხრიდან აღიარება სამხრეთ ოსეთისა და აფხაზეთის, როგორც დამოუკიდებელი სახლმწიფოების. თუ ამაზე არ მოხდა ოფიციალური თბილისის ძალიან სწრაფი რეაგირება, აღმოვჩნდებით იმ ფაქტის წინაშე, რომ დავკარგავთ, როგორც აფხაზეთს, ასევე ოსეთს. აი, რისთვის არის საჭირო დიალოგი რუსებთან, აფხაზებთან, ოსებთან და არა მხოლოდ აშშს-თან და ევროკავშირთან. ჩვენ კიდევ არ ვიცით, რა მივიღეთ ევროკავშირში უვიზო მიმოსვლის სანაცვლოდ. 


საქართველოს გადარჩენის  ერთდაერთ გზად ეკონიმიკური ბაზრის დაბრუნება მიმაჩნია. ნაწილობრივ დავიბრუნეთ კიდეც, მხოლოდ სულელს შეუძლია თქვას უარი მრავალმილიონიან ბაზარზე. ფაქტია, რომ ვერ მოვახერხეთ ჩინეთისა და სხვა აზიური ქვეყნების ათვისება, მით უმეტეს, არ ვართ წარმოდგენილები არც ევროპაში და არც აშშ-ში. ჩვენი მანდარინი, ღვინო და ბოსტნეული შეიძლება მხოლოდ რუსებს მივყიდოთ. 

საუბარია იმაზე, რომ ოკუპირებულია ტერიტორიები, თუმცა, მოლაპარაკებისკენ ნაბიჯს არავინ დგამს. ეს, ჩემი აზრით, იგივეა, რომ დღემდე გრძელდებოდეს გერმანელებსა და ებრაელებს, ფრანგებსა და რუსებს შორის დაპირისპირება. ომი ყოველთვის იყო და იქნება, თუმცა, მდგომარეობიდან გამოდიოდნენ. წესით, ებრაელებს გერმანელებისთვის არასდროს არ უნდა ეპატიებინათ, რაც გააკეთეს, თუმცა, დროს თავისი მოაქვს. 

 

 


როგორ ფიქრობთ, რამდენად მნიშვნელოვანია ახალი თაობისთვის რუსული ენის შესწავლა?


- საქართველო ყოველთვის იყო ტოლერანტული. რუსული, იმიტომ არა, რომ რუსულია, ეს სამხრეთ კავკასიაში ერთადერთი საშუამავლო ენაა. აფხაზეთში, ოსეთსა და ჩეჩნეთში რუსული ენის ცოდნის გარეშე ვერ ჩავალთ და ვერ დაველაპარაკებით ინგლისურად. 

მით უმეტეს, როცა ველოდებით ტურისტებს და გვიხარია, რომ 6 მილიონი ტურისტი შემოვიდა (უმრავლესობა რუსეთიდან), თუ მათ მოუნდებათ კინოში წასვლა, რას ვთავაზობთ? პირველ ყოვლისა, უნდა ჩამოვყალიბდეთ, თუ ვართ ტურისტული ქვეყანა, უნდა გვქონდეს როგორც რუსული, ასევე, ინგლისური ვარიანტიც. თუ უარს ვამბობთ ამაზე, საერთოდ გადავკეტოთ საზღვარი, აღარ შემოუშვათ და ვიაროთ ურაპატრიოტიზმის ნოტით. ეს მხოლოდ უგუნურ ადამიანს შეიძლება მოუვიდეს თავში. შეუძლებელია იმ ქვეყანაში, რომელიც ტურიზმზეა ორიენტირებული, თარგმანი არ იყოს. მაგლითად, ავიღოთ შვეიცარია, სადაც ოთხ  ენაზე გვთავაზობენ ფილმებს. ევროპულ ქვეყნებში არის ეს პრაქტიკა, რაც აუცილებლად გადმოსაღებია.

 

ავტორ(ებ)ი : geotimes.ge