Powered by Jasper Roberts - Blog

19:54 01.04.2017
საქართველოში ახალი “ცენტრპოინტი” იბადება - არ მინდა დავასახელო ჯერ, მაგრამ ერთი კომპანია უკვე მსგავს რაღაცეებს აკეთებს - ირაკლი როსტომაშვილი

“ცენტრპოინტის” გარშემო განვითარებულ მოვლენებთან დაკავშირებით საუბრისას, კომპანიის პრობლემების ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად  მსოფლიო კრიზისს ასახელებენ, რომელიც 2008-09 წლებში დაიწყო. მაშინ  განსაკუთრებული დარტყმა სამშენებლო ბიზნესმა მიიღო.  რთული პერიოდი დაუდგა  საქართველოში არსებულ კომპანიებსაც, ბევრი მათგანი გაკოტრდა, შეუსრულებელი ვალდებულებების გამო კი კლიენტებთან მრავალწლიანი დავები დაიწყო.ერთ-ერთი ცნობილი ქართული დეველოპერული კომპანიაც “არსი”, მსგავსი პრობლემის წინაშე აღმოჩნდა, თუმცა როგორც ჩვენთვის გახდა ცნობილი, “არსმა”  ყველა ვალდებულების  გასტუმრება შეძლო და დღეს მისი დამფუძნებლები კვლავ  განაგრძობენ საქმიანობას.“ფოსტალიონი” კომპანია “არსის” ერთ-ერთ დამფუძნებელს, ირაკლი როსტომაშვილს ესაუბრა.

ბატონო ირაკლი, თქვენს კომპანიას როგორ შეეხო სამშენებლო ბიზნესთან დაკავშირებული პრობლემები და როგორ მოახერხეთ იმ რთული სიტუაციის გადალახვა?

–2008 წლის ომს  მსოფლიო ეკონომიკური კრიზისი დაერთო და პრაქტიკულად შეირყა ე.წ. წინასწარი გაყიდვების მექანიზმი, რაზეც აწყობილი იყო მთლიანად ეს ბიზნესი. წინასწარი გაყიდვები  ჩვეულებრივი პროცესია, რასაც მთელ მსოფლიოში სამომავლო პროექტბში ფული ჩადებას ეძახიან და არა  “ჰაერის გაყიდვას” , როგორც ჩვენთან ზოგიერთი ჟურნალისტი უწოდებს. ადამიანს აქვს რწმენა, რომ დღეს მშენებარე ბინაში ფულის ჩადება უფრო იაფი დაუჯდება, ვიდრე სამომავლოდ მზა პროდუქტი. ეს იყო აწყობილი სქემა. წესით ეს პროცესი  მთელი სადაზღვევო და სხვა მექანიმებით უნდა წარმართოს. 2007 წელს, ეროვნული ბანკის მაშინდელი პრეზიდენტისთვის მიწერილი მაქვს წინადადება, რომ ამ სფეროში რაღაც კონტროლი დაგვეწესებინა, რადგან მაშინ უკვე ჩანდა, რომ  პირამიდები ეწყობოდა.

-ვინ იყო მაშინ ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი?

-გიორგი ქადაგიძე. ჩემი ხელმოწერით დევს იქ წერილი, სადაც ვიძახდი, რომ გართულებების თავიდან ასაცილებლად ამ სფეროს რეგულირება გაკეთებულიყო. თუმცა მაშინ, იგივე ბენდუქიძის და სხვათა მხრიდან წავაწყდი წინააღმდეგობას, რომ ეს დამატებითი მარეგულირებელი მექანიზმი იქნებოდა. ჩემი პოზიცია იყო სხვა: თუ სახლის აშენებას სჭირდება სიტყვაზე, მილიონი, მე ვამბობდი: როცა დაიწყება წინასწარი გაყიდვები, სანამ მილიონს  არ გადაცდება თანხა, აკრძალული ყოფილიყო ამ მილიონის სხვა მიზნებისთვის გამოყენება. ხოლო როცა გადაცდება აშენებისთვის საჭირო თანხას, ღმერთმა მშვიდობაში მოახმაროს, სადაც უნდა, იქ დახარჯოს. ანუ სხვა მიმართულებით არ უნდა წასულიყო თანხა. მაშინ არ დამიჯერეს. ამიტომ მენაშენეთა ასოციაციამ და ჩვენმა კომპანიამ ასეთი რამ გავაკეთეთ:  გამოვუშვით ბუკლეტები “5 რჩევა ბინის ყიდვის მსურველებისთვის” , სადაცვაფრთხილებდით მოსახლეობას, რომ ბინა არ უნდა იყიდონ,  თუ არ იციან  რა მდგომარეობაშია მშენებლობა, თუ არ უნახავთ მშენებლობაზე გაცემული ნებართვა.  და ა.შ. არ მინდა მტკივნეულ ადგილზე ფეხის დაბიჯება, მაგრამ უდავოა, რომ “ცენტრპოინტის” კრიზისში საკმაოდ დიდი როლი შეასრულა გაუთვითცნობიერმა, ბრიყვმა მყიდველმა.

-გეთანხმებით, მაგრამ მყიდველი ხომ არ არის გარკვეული ყველა ნიუანსში.

-მე პირადად ყველანაირად ვცდილობდი, მიმეწვდინა ხმა ადამიანებისთვის. ბუკლეტები იქნებოდა ეს, თუ მიმართვა პირდაპირი ეთერიდან, ვაფრთხილებდი – ხალხო, ნუ დახარბდებით სიიაფის გამო. როცა იცით, რომ ხორცი ღირს 15 ლარი, ხინკალი კი 10 თეთრზე ნაკლები ღირს, ეს იმას ნიშნავს, რომ იქ ხორცი არ არის. როცა ბინა იყიდება 200-300 დოლარად, ეს ნიშნავს, რომ რაღაც ტყუილია. ამ ფასად ბინა ვერ შენდება.  ეს ყველაფერი შეუიარაღებელი თვალით ჩანდა. ახლა უფრო მეტს გეტყვით, საქართველოში ახალი “ცენტრპოინტი” იბადება. არ მინდა დავასახელო ჯერ, მაგრამ ერთი კომპანია უკვე მსგავს რაღაცეებს აკეთებს და საბოლოოდ აუცილებლად იგივე მოხდება, რაც “ცენტრპოინტის” შემთხვევაში .

-რას გულისხმობთ?

-ქველმოქმედება  კეთდება მას მერე, როცა შენ მოგებას აიღებ და დაბეგრავ. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა  გამოიტანო და რაც გინდა ის უქნა. თუ ვიღაცის ვალდებულებები გასტუმრებული არ გაქვს, ბინების გაჩუქებისგან თავი უნდა შეიკავო. ხომ გახსოვთ  ტელეეთერებში ზარები მაია რჩეულიშვილისგან- ჩემი მხრიდან ამ ოჯახს  ვჩუქნი 3 ოთახიან ბინას. და ა.შ. გახსოვთ?

-კი, როგორ არა

-ხოდა ეგ არის უბედურება, რომ სახელმწიფოსგანაც იყო ეს ყველაფერი წახალისებული. თანაც “ცენტრპოინტი” ბანკებთან არ თანამშრომლობდა, ფულს აპროცენტებდა. გახსოვთ “ცენტრპოინტინვესტი”? ხალხს ფული შექონდა  24 %-ად . ხშირად გვქონდა საუბარი ვახოსთან, ნუ აკეთებთ ამას თქო. როცა ჩვენ 12-14 %-ად ვიღებდით ბანკიდან სესხებს, ცენტრპოინტი ხალხისგან იღებდა 24%-ად. ბევრი შეცდომა იყო დაშვებული, რომელშიც მე სახელმწიფოს ვამტყუნებ. დღეს ხომ ჩაერია? რატომ არ შეიძლებოდა, ადრე ჩარეულიყო?

-თქვენს შემთხვევაში რა მოხდა?

-ჩვენთან სიტუაცია სხვაგვარად იყო. გრაფიკები დაირღვა არა ჩვენს გამო, არამედ ხალხის გამო, რომლებმაც პანიკის, ან სხვა მიზეზებით  შეწყვიტეს ფულის გადახდა. იმ პერიოდში მხოლოდ სამშენებლო ბიზნესი  არ გაჩერდა, ბევრმა სხვა ბიზნესი დაკარგა, ბევრმა სამსახური, ვიღაცა შეშინდა. ვეღარ გააგრძელა გადახდა. მე ყველა გაჩერებულ ობიექტში შევიყვანე აუდიტი, დავათვლევინე და ხალხს ვაჩვენე, სად იყო მათი ფული ჩადებული.  ნახეს, რომ დაწყებული მშენებლობების  ფასი უკვე გაცილებით მეტი იყო, ვიდრე მათ მიერ ჩადებული თანხები. მშენებლობის დამთავრების ერთადერთი გზა კი ის იყო, რომ მათ დაფინანსება გაეგრძელებინათ.   თუმცა ამას დაჭირდა მათთან  დიდი მუშაობა, შეხვედრები, ნერვების შლა და ჩემი გულის ოპერაცია . ძალიან რთული პროცესია ხალხთან საუბარი, უბრალოდ, ჩვენ გვყავდა ასეთი 700 კლიენტი, “ცენტრპოინტის” შემთხვევაში კი 6-7 ათასი. რაც სრულიად სხვა მასშტაბია. იქ გაყიდვები ხშირად მაშინაც იწყებოდა, როცა ჯერ მიწის საბუთები და მშენებლობის ნებართვაც კი არ არსებობდა. ძალიან ბევრი შეცდომები იყო. მე იმიტომ მაქვს უფლება ამის ლაპარაკის, რომ ამას მათ პირდაპირ ვეუბნებოდი და და ვაფრთხილებდი. სხვადასხვა შეხვედრებზე ხშირად მითქვამს და გამიფრთხილებია. მერე ისე მოხდა, რომ “ცენტრპოინტის” ამბავი მოედო ქალაქს და ხალხმა ფულის გადახდა სხვა კომპანიებსაც შეუწყვიტა. თუ “არსის” ამბავი გაინტერესებთ, ჩვენ ამხანაგობებს გადავეცით მათი ფულით დაწყებული მშენბლობები ჩვენი ჩადებული ფინანსებიანად და ვუთხარით, რომ თვითონ მიეხედათ და გაეგრძელებინათ. ზოგმა გახარებულმა აიღო და თვითონ დაამთავრა, ზოგგან პარტნიორი გვყავდა, სადაც ჩვენს წილზე უარი ვთქვით, ოღონდ მას დაემთავრებინა.

-დღეს ეგ პრობლემა თქვენთან ამოწურულია?

-დიახ, შარშან ზაფხულს ამოვწურეთ ეგ პრობლემა, თუმცა დაგვჭირდა 7-8 წელი. დაგვრჩა მცირე სამოქალაქო დავები, რომლებსაც ჩადებულ თანხებთან საერთო არაფერი აქვს.

– “ცენტრპოინტს” 4 000 ოჯახი ყავს დასაკმაყოფილებელი, ასეთ შემთხვევაში სახელმწიფო ამ ხალხს არ უნდა დაეხმაროს?

-როგორ, რა პრინციპით უნდა დაეხმაროს? რა ფულით, მე რომ ბიუჯეტში ვიხდი სკოლებისთვის, ჯარისთვის, პოლიციისთვის? ცენტრპოინტმა რომ ვიღაცას ბინა არ მისცა, გადასახადების გადამხდელების ფულით რატომ უნდა დაიფაროს?

-კომპანიის კუთვნილი ქონების ამოღება რომ მოხდეს, მაინც არ შეიძლება მშენებლობების გაგრძელება?

-ეს უნდა გააკეთონ პროფესიონალებმა, იმათ, ვინც იცის მთელი სამზარეულო. მე პირდაპირ ვამბობ, რომ მაიას და რუსუდანის დაჭერით იმათ ოცნებებს,  ვინც ბინებს ელოდება, წერტილი დაესვა. ადამიანმა დააშავა, ჩაჯდა, გამოვა და იტყვის, ხომ დამიჭირეთ , რაღა გინდათ, სასჯელი მოვიხადეო. ვალდებულების მოხდა ხდება 2 გზით. ან ფული უნდა გადაიხადო, ან ჩაჯდე. ესენი ჩაჯდნენ.

-ჩაჯდნენ იმიტომ, რომ ფულის გადახდა არ უნდათ?

-არა, ეგ არ ვიცი უნდათ თუ არ უნდათ, მაგრამ თვითონ მოსახლეობას რაც შეეხება, მგონია, რომ დიდ შეცდომას უშვებს. უხარიათ, რომ ეს ხალხი ჩასვეს, მაგრამ იმას ვერ ხვდებიან, რომ უკანასკნელი იმედიც გადაიწურეს. მეტსაც გეტყვით. ცხადია, რომ მაიაც და რუსუდანიც ციხეში ვიღაცას არ დაჭრიან, წესიერად მოიქცევიან და ე.წ. უდო შეეხებათ. ქალები არიან, მაიას ჯანმრთელობის პრობლემები აქვს და ნახავთ, რომ ძალიან მალე გამოვლენ.

-აბა რა გამოსავალია ამ ხალხისთვის? როგორც ინტერვიუებში ამბობენ, ისინი აღარ ენდობიან “ცენტრპოინტს”, რადგან ბევრჯერ მოატყუეს. არ შეიძლება, რომ სახელმწიფომ სხვას გადასცეს ასაშენებლად ეს ობიექტები?

-ვის უნდა გადასცეს, მაგას ვინ მოკიდებს ხელს? ვის აქვს თავი ამდენ გამწარებულ ადამიანთან ურთიერთობის და “ცენტრპოინტის”  საქმეებში გარკვევის. იქ ძალიან ბევრს აქვს ფული მისატანი, გარდა ამისა, ყადაღის მოხსნა ასე იოლი არ არის, ცალკეულ პირებსაც ხომ ექნებათ შეტანილი საჩივრები. მე 700 კაზე 100 სასამართლო პროცესი მქონდა, მაგათ ექნებათ ათასობით. ერთი ადამიანი რომ იჩივლებს, მთელ კორპუსს ედება ყადაღა. ცამდე მართალი რომ ვიყავი, ყველაფერი სუფთად რომ იყო, ჩემს პარტნიორს და მეც გულები გაგვიხეთქეს, იმას სამჯერ დაჭირდა გულზე სტენტირება მე კი კლაპანის გამოცვლა .

– როგორც თბილისის ყოფილმა მთავარმა არქიტექტორმა, თბილისში მიმდინარე მშენებლობებზეც გვესაუბრეთ.”ფოსტალიონმა” რამდენიმე დღის წინ თქვენი ფეისბუქ-გვერდიდან სტატუსი გამოაქვეყნა, სადაც სამინისტროების ერთ ტერიტორიაზე გადატანის პროექტი შეაფასეთ. სტატიას დიდი გამოხმაურება ქონდა. გვითხარით, რა ელის მარჯვენა სანაპიროს ამდენი მშენებლობით?

-ძალიან მიკვირს, როცა მესმის უკმაყოფილება და ჩხუბი იმის შესახებ, რომ ვიღაცამ ვიღაცას გვერდით კორპუსი აუშენა. თოფი ესროლეს ქართველებმა ერთმანეთს , სამოქალაქო ომი გვქონდა და მეზობელმა მეზობელს თოფი ესროლა, ეს დაივიწყეს და ახლა კორპუსის აშენებაზე ჩხუბობენ?

-მაგრამ ამ ბოლო დროს ვნახეთ პირდაპირ ფანჯრებთან მიდგმული შენობები.

-მოდით დავიაროთ თბილისის ქუჩები და შევხედოთ როგორი კორპუსები დგას. ის ხალხი, ვინც ჩხუბობს, რომ თბილისი მახინჯდება, თავად როგორ კორპუსებში ცხოვრობენ. ვნახოთ, როგორ აქვთ მიშენებული ლოჯიები. ჯერ საკუთარი კორპუსი უნდა ნახო, სადარბაზო, ეზო…

-მახინჯი კორპუსებიც მომრავლდა. 

-პროექტი დამკვეთზეა დამოკიდებული. არქიტექტორი პროექტს არ აკეთებს. მოსკოვში არის ძალიან დიდი საპროექტო ორგანიზაცია “მოსპროექტ 1” . ცნობილი არქიტექტორები მუშაობდნენ ოდითგანვე. სტალინი როცა იყო ქვეყნის მეთაური, მისი დაკვეთით გაკეთდა მეტრო, ე.წ. ვისოტკები, საგარეო საქმეთა სამინისტრო, MГУ , და სხვა ცნობილი შენობები. როცა სტალინი აღარ იყო და ხრუშჩოვი მოვიდა, იგივე ხალხმა დაიწყო ხრუშჩოვკების კეთება. ანუ დამკვეთია მთავარი. ჩვენთან დამკვეთია ან ამხანაგობა, ან გლობალურ შემთხვევაში მუნიციპალიტეტი ან სახელმწიფო, ქალაქი. მაგალითს გეტყვით 1992 წლის მერე თბილისმა 20 მთავარი არქიტექტორი გამოიცვალა. ამ 20 კაცში იყო პროფესიონალიც, მექრთამეც, სოფლელიც, ქალაქელიც, იურისტიც, პოლიციელიც, ვიღაცის ბიძაშვილიც, მაგრამ არაფერი ეშველა. ძნელი მისახვედრი არ არის, რომ პრობლემა არქიტექტორში კი არა სისტემურ მიდგომაშია.

-თბილისის სიმჭიდროვეც ხომ არის პრობლემა?

-სიმჭიდროვე ქვეყნის განვითარების პრობლემაა. დღეს 400 ათასი კაცია თბილისში ლუკმა-პურის საშოვნელად ჩამოსული, ამათგან სოფლებში ზოგს სამსართულიანი სახლები აქვთ, ანუ უსახლკაროს პრობლემა კი არ არის, დაუსაქმებლობის პრობლემაა. ჩვენ ქალაქში ესტაკადების ასაშენებელ თანხებს თუ რეგიონების განვითარებას მოვახმართ, დოტაციას გავაკეთებთ სოფლის მეურნეობაში, თბილისში ესტაკადა აღარ დაგვჭირდება. ეს ხალხი რომ თავის სახლებში იქნება კარგად, თბილისი ასეთი გადატვირთული არ იქნება. 9 მილიონიან ლონდონში 23  ათას კაცს აქვს ტაქსისტის ლიცენზია. თბილისში 45 ათასი ტაქსი დადის.

-და არც ლიცენზია ჭირდება

-ლიცენზიაზე და გადასახადებზე ხომ ლაპარაკიც არ არის. მეშახტე თუ იხდის საშემოსავლო გადასახადს, ტაქსის მძღოლმა რატომ არ უნდა გადაიხადოს, უფრო ძნელი სამუშაო აქვს? დილით ადრე, ძაღლს ვასეირნებ, ჩემთან ახლოს, 10 მანქანა დგას ხოლმე და შიგ ძინავთ  მძღოლებს. მერე გამოვლენ, იქვე პარკში მოისაქმებენ და გადიან სატაქსაოდ. არასწორი ეკონომიკური პოლიტიკის  ბრალია. ეს ხალხი ჯობს იქ დავასაქმოთ , სადაც ცხოვრობენ. ქალაქის სილამაზეს რაც შეეხება, ყველგან ასეა: ლამაზი არის ყოველთვის მდიდარი ქალაქები. ღარიბი ქალაქები კი უშნოა. სადაც არის ღარიბი დასახლებები, იქ იაფი, თვითნებურად აშენებული “ნახალოვკებია”, ხოლო სადაც ფულია, იქ ლამაზი შენობები და ნაგებობებია. ისევე როგორც საზოგადოება- ღარიბ ქალაქში ხალხი ძველი მანქანებით დადის, მილანში კი ლამბორჯინებით.

 

ფოსტალიონი

ავტორ(ებ)ი : geotimes.ge